منو
 کاربر Online
820 کاربر online
 : نجوم
برای پاسخ دادن به این ارسال باید از صفحه قبلی اقدام کنید.   کاربر offline دبیر گروه نجوم 3 ستاره ها ارسال ها: 1615   در :  سه شنبه 30 اردیبهشت 1393 [11:16 ]
  ستاره‌‌‌هایی که در زمان گرفتگی درخشان‌تر می‌شوند
 

ستاره‌شناس‌ها برای نخستین بار، ستاره‌ها‌‌ی دوتایی ویژه‌ای را دیده‌اند؛ زمانی که یکی از این ستاره‌ها از جلوی جفت خود گذر می‌کند، درخشنده‌گی جفت بیش‌تر می‌شود و نه کم‌تر. این پدیده که چند دهه پیش از این مطرح شده‌بود، به سبب عدسی‌های گرانشی کوچک روی می‌دهد؛ سطح بالای گرانش کوتوله‌ی سفید، جفت روشن را بزرگ‌تر می‌نمایاند. با این یافته‌ی پژوهش‌گران از دانشگاه واشینگتن، امیدها برای یافتن ستاره‌های نوترونی و سیاهچاله‌هایی که کار مشابهی می‌کنند، بیش‌تر می‌شود؛ با چنین مشاهده‌هایی، درک ما از این اجسام نامتعارف بسیار بیش‌تر خواهد شد. در این زمینه سهراب راهوار استاد دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف همراه با دانشجوی دکتری سابقشان احمد مهرابی و همکارشان مارتین دومینیک از دانشگاه سنت اندروز اسکاتلند در مقاله ای که در در سال 2011 در مجله انجمن رویال نجوم MNRASچاپ کرده بودند http://arxiv.org/abs/1008.1033 به بررسی کمی این اثر پرداخته بودند. آن ها منحنی های نوری را مطالعه کرده و احتمال مشاهده این پدیده را به صورت آماری مورد بررسی قرار داده بودند. یافته های جدید، پیش بینی سهراب راهوار و همکارانش را تصدیق کرد.
بسیاری از سامانه‌های ستاره‌ای، دوتایی هستند؛ در چنین دستگاه‌هایی دو ستاره به دور یکدیگر می‌چرخند. در مواردی، مدار آن‌ها بر خط دید ما قرار گرفته و یکی از ستاره‌ها، به صورت تناوبی دچار گرفته‌گی شده و دیگری آن را کم‌نور می‌کند. ستاره‌شناس‌ها، در طول قرن‌ها، جفت‌هایی از این دست را شناخته‌اند. بهترین نمونه الگول –غول در زبان عربی است؛ الگول در نظر طالع‌بین‌های قرون وسطی خطرناک‌ترین ستاره‌ی آسمان‌ها بوده‌ است؛ احتمالا ریشه‌ی این تفکر در سوسو زدن نور آن بوده ‌است. در ۱۷۸۲، ادوارد پیگوت، ستاره‌شناس بریتانیایی، علت کم‌نور شدن الگول را توضیح داد.
کوتوله‌ی سفید مانند یک عدسی بزرگ‌نما عمل می‌کند
در ۱۹۷۳ آندره مائدر، ستاره‌شناس سوییسی، وجود جفت‌هایی متفاوت را پیش‌بینی کرد. بنابر نظریه‌های گرانش نیوتون و نسبیت عام اینشتین، جرم، مسیر نور از یک منبع اخترفیزیکی را خم می‌کند. مائدر، بنا بر این دانش، توضیح داد که اگر یک ستاره‌ی کوچک اما پر جرم سبب گرفته‌گی جفت خود شود، گرانش ستاره‌ی کوچک، ستاره‌ی جفت را آن قدر بزرگ می کند که بر کم شدن شدت نور بر اثر گرفتگی غلبه می‌کند.
بالاخره مشاهده
اکنون، با چهار دهه دیرکرد، ستاره‌شناس‌ها، نخستین نمونه را در فاصله‌ی ۲۶۰۰ سال نوری شناسایی کرده‌اند. اثان کروس، یک دانشجوی تحصیلات تکمیلی در دانشگاه واشنگتن در سیاتل می‌گوید: ‌«کاملا تصادفی پیدایش کردیم» ... «در واقع به دنبال سیاره‌هایی بودیم که دیگران نتوانسته‌بودند ببینند».
در اوایل دسامبر ۲۰۱۳ کروس در حال بررسی KOI 3278بود؛ بنابر یافته‌های سفینه‌ی کپلر متعلق به ناسا، این ستاره هر 18روز یک بار محو می شد. بنابر این سیاره ای باید وجود می‌داشت که با این دوره تناوب به دور ستاره می چرخید و زمانی که به جلوی آن می‌رسید سبب گرفتگی می‌شد.
اما کروس یک نشانه‌ی عجیب دید. او می‌گوید: «نخستین چیزی که فکر کردم این بود که یک اشتباه ناجور کرده‌ایم» ...«به جای پیدا کردن یک سیاره، یک چیز خیلی مشابه دیدم... فقط کار دنیا برعکس شده ‌بود... به جای آن که کم‌نور بشود، پرنور تر می‌شد» ... افزایش درخشند‌‌گی بسیار اندک بود؛ تنها در حدود 0.1 ٪ و تنها برای پنج ساعت. افزایش درخشندگی هر ۱۸ روز یک بار، و در فاز مقابل گرفته‌گی‌ها تکرار می‌شد.
در واقع هیچ سیاره‌ای پیرامون KOI 3278 نمی‌شناسیم و این دستگاه از یک ستاره شبیه به خورشید، و یک کوتوله‌ی سفید، یک ستاره‌ی کوچک چگال، تشکیل شده‌است. این سامانه زمانی که کوتوله‌ی سفید از پشت ستاره‌ی خورشید مانند گذر می‌کند، دچار گرفتگی شده و زمانی که کوتوله‌ی سفید از جلوی آن می‌گذرد، جفت خود را بزرگ می‌کند.
اجسام نامتعارف بیش‌تر
مائدر که اکنون ۷۲ساله است، می‌گوید: «غافل‌گیری خوبی بود» ... «باید بگویم که دیگر حتی به این اثر فکر هم نمی‌کردم... تصور هم نمی‌کردم که تا زنده‌ هستم پیدا شدنش را ببینم».
جفت‌هایی که بیش‌تر از یک جسم نامتعارف دارند مانند ستاره‌های نوترونی و سیاه‌چاله‌ها باید به صورت تناوبی افزایش درخشنده‌گی داشته باشند. کروس می‌گوید: «فکر می‌کنم باید بسیار هیجان‌انگیز باشد» ... «مردم به دنبال این‌ها نمی‌گردند... در غیر این صورت می‌توانستند رد پایشان را در داده‌های کپلر ببینند». چنین سامانه‌هایی می‌توانند اطلاعات فراوانی پیرامون جرم ستاره‌های نوترونی و سیاه‌چاله‌های به دست دهند.
بی اسکات گائودی، ستاره‌شناسی از دانشگاه ایالت اوهایو، می‌گوید: «بسیار عالی بود!» ... «این نشان می‌دهد که کپلر چقدر عالی است. به یک گوشه‌ی آسمان نگاه می‌کنیم و هزار جور چیز می‌یابیم». در سال گذشته، ستاره‌شناس‌های دیگری نیز یک سامانه‌ی کپلری با یک کوتوله‌ی سفید گزارش کردند. اما بزرگ‌نمایی گرانشی آن‌قدر کم‌بود که نمی‌توانست بر گرفته‌گی غلبه کند.
کروس و هم‌کاران او در دانشگاه اریک گول یافته‌های خود را در مجله‌ی Science گزارش کرده‌اند.



تصویر
همانطور که در تصویر دیده می شود، کوتوله سفید مانند یک ذره بین عمل می کند. در واقع، بعد از آنکه کوتوله سفید مقابل ستاره قرار می گیرد بایستی از درخشندگی کل کاسته شود در حالی که در اینجا به درخشندگی اضافه می شود و دلیل آن اینکه همانطور که گفته شد کوتوله سفید مانند ذره بین عمل می کند.

منبع اصلی:
first discovery of double star that brightens during eclipse
نویسنده خبر: سعیده هوشمندی
منبع: psi.ir

  امتیاز: 0.00