منو
 صفحه های تصادفی
حجاز
نور افشانی
سیلندریت
کلمات رزرو شده
آلامورنها
تبریک فرشتگان در جانشینی علی علیه السلام
استیلای افغانها
اندونوکلئاز UvrABC
تنیس
دشمنان امام علی«ع»
 کاربر Online
289 کاربر online
 : تاریخ
برای پاسخ دادن به این ارسال باید از صفحه قبلی اقدام کنید.   کاربر offline دبیر دوره متوسطه 2 ستاره ها ارسال ها: 94   در :  شنبه 07 بهمن 1391 [07:18 ]
  بخش سی و سوّم(قسمت سوم )
 

عصر ساسانی و اوج ذخیره فلزات قیمتی و جواهرات
در بهار سال 226 میلادی، اردوان پنجم آخرین پادشاه اشکانی در محل هرمزدجان خوزستان مغلوب اردشیر بابکان شد و اردشیر که از خاندانی قدیمی و از سلاطین جزء فارس بود به تخت شاهی نشست و سلسله جدیدی را به جای سلسله اشکانی بر روی کار آورد که به نام جد او سلسله ساسانی معروف گردیده است. دوره پادشاهی سلاطین سلسله ساسانی که از 226 تا 651 میلادی یعنی 425 سال طول کشید و بعد از سلسله اشکانی طولانی‌ترین سلسله‌های تاریخ ایران است و با انقراض آن تاریخ اسلام آغاز می‌شود. پادشاهان ساسانی که خود را به حق جانشین هخامنشیان می دانستند و سعی داشتند که در هر زمینه از سنت‌های آن‌ها پیروی کنند. برتری که این دوره در زمینه هنر دارد در این است که علاوه بر ظروف و جام‌ها و بشقاب‌هایی که روی آن نقش و نگار‌های بسیار زیبا بوده، پارچه‌های ابریشمی بسیاری بدست آمده است. عباس اقبال در طی مقاله تاریخ جواهرات می‌افزاید که اگر در عهد خسرو پرویز خزائن ایران در اثر جنگ‌های مداوم به غارت نرفته بود، در نتیجه این جواهرات بر شوکت و ترقی و آبادی و اعتبار این مملکت افزوده می‌گشت.
علت آن بود که در دوره سلطنت خسرو پرویز و خزانه دولتی پر از طلا و نقره گردید آن بود که خسرو پرویز سیاستی را به کار برده بود که به موقع مأمورین مالیات موفق به اخذ آن می‌شدند. مالیاتی که در سال هجدهم سلطنت خسرو پرویز به خزانه او می‌رسیده برابر بوده با چهارصد و بیست و هشت میلیون مثقال طلا و در همین سال گنجینه ای که او به عمار ت جدید مدائن منتقل کرده برابر بوده است با 468 میلیون میلیون مثقال طلا که با محاسبه و تطبیق آن با فرانک فرانسه به قول عباس اقبال آشتیانی 375 میلیون فرانک طلای فرانسه عباس اقبال از قول طبری در جلد اول تاریخ او می‌نویسد، خسرو و پرویز در سال سی‌ام پادشاهی‌اش با وجود جنگ‌های طولانی و پرخرج مبلغ بسیار کلانی را ذکر می‌کند که مرحوم اقبال آشتیانی با تطبیق آن با مقایسات جدید پول طلای موجود خزانه را یک میلیارد و ششصد میلیون مثال که برابر با یک میلیارد و سیصد میلیون فرانک طلا بوده‌است.

ثروت ساسانیان غیر از مالیات از چه منابعی تأمین می‌شده است؟
عباس اقبال در بخش دیگر از تاریخ جواهرات ایران: از نوشته‌های جاحظ سود می برد و می‌نویسد جاحظ در کتاب التاج و کتاب المحاسن و الاضداد که در مراسم نوروز و مهرگان پادشاهان زمان هدایای زیاد و یا گران قیمت برای پادشاهان ساسانی می فرستادند مهم‌ترین هدایا به شرح زیر بود:
1- از هندوستان: فیل و شیر و پوست حیوانات.
2- از تبت و چین: مشک، حریر، زیره و ظروف گرانبها
3- از منطقه سند: طاوس و طوطی
4- از روم: دیبا و فرش‌هایی که در مستعمرات خاور نزدیک و منطقه بالکان بافته می‌شد.
مرزبانان و طبقه‌سواران به پادشاه، تیر و شمش‌های طلا و نقره مرصع به جواهر یا جام‌های نقره که روی آن را صفحه‌ای از طلا پوشانده بود. بزرگان و اشراف، بازشکاری، عقاب،کرکس و یوز و زینت‌آلات هدیه می فرستادند. در تاریخ طبری جلد اول و کتاب المسالک و ممالک نوشته ابن خرداد به درباره ثروت و مکنت ساسانیان مطالب قابل توجهی نوشته است.

بذل و بخشش‌های شاهان ساسانی به عنوان نمونه :
بعضی دیگر از پادشاهان ساسانی مثل اردشیر بابکان، بهرام گور و انوشیروان در ایام نوروز و مهرگان به مردم زر و سیم از خزائن خود می‌بخشیدند به علاوه هنگام نوروز لباس‌های زمستانی و در مهرگان لباس‌های تابستانی خود را به ایشان تقسیم می‌نمودند عباس اقبال می‌افزاید که بخشیدن لباس‌ها از طرف سلاطین به مردم رسمی بسیار قدیمی بوده‌است و همان است که تا اواخر قاجاریه هم معمول بود و به آن‌ها خلعت و تشریف می‌گفتند. در عهد ساسانیان این لباس‌ها منقش بود و بر آن‌ها صورت پادشاه یا نقوشی را که به دستگاه سلطنتی تعلق داشت نقش می‌کردند. به عنوان نمونه‌ای از هزاران، درباره بخشش شاپور ذوالاکتاف (شاپور دوم) به سردار ارمنی خود (مانوئل) لوازم زیر بخشید: (یک دست جامه شاهانه)، (یک جامه خز) نواری از طلا و نقره که به عقاب کلاخود خود بیاویزد. هم‌چنین زیورآلاتی ک سلاطین به سینه خود می‌آویختند. گاهی یک باز شکاری یا عقاب و وسایلی چون سراپرده ارغوانی رنگ با فرش‌هایی به رنگ آبی آسمانی برای آن‌ها که در جلو چادر خود بیفکند.
درباره وصف مجالس و ثروت شاهان ساسانی، عباس اقبال چه نوشته‌است؟
در وصف مجالس و ثروت و تاج و تخت و لباس و گنجینه‌های سلاطین ساسانی به ویژه انوشیروان و هرمز چهارم و خسرو پرویز تفاصیل عجیبی در کتاب مورخین شرق و غرب باقیست و ما نمونه‌ای را که از (مروج الذهب) نوشته مسعودی مورخ دوره اسلامی در دست داریم شرح می‌دهیم.
انوشیروان خوانی داشت بزرگ از طلا که در آن انواع جواهر نشانده بودند و به هر طرف آن عبارتی نوشته بود.
به یک طرف: گوارا باد طعام بر کسی که آن را از راه حلال به دست آورده باشد.
در طرف دیگر: گوارا باد طعام بر کسی که از آن چیزی به فقیر برساند.
در طرف دیگر: هر غذا راکه به اشتها بخوری تو آن را خورده‌ای.
در طرف دیگر: و هر غذا که به اشتها نخوری آن تو را خورده است.
وی برای اجرای هر کاری مهر خاصی داشت، با نقش و نگین خاص و مخصوص به هر کاری از جنس عقیق که دستور اجرا با رمزی خاص بر آن مهر حک شده بود.
ابن بلخی درکتاب فارسنامه می نویسد: (از جمله آیین بارگاه انوشیروان آن بود که از دست راست او کرسی زر نهاده بود و از دست چپ و پس، هم چنین کرسی‌های زر نهاده بود و هر کرسی جهت جلوس پادشاهی بود که از کشورهای همسایه برای دیدن پادشاه می‌آمد. (تئو فیلاکت)(Theo Phylactus) مورخ یونانی درباره تاج هرمز چهارم پسر خسور انوشیروان، چنین می نویسد:
تاج او از طلا بود، مرصع به جواهر و از دانه‌های جواهری که در آن نشانده بودند فروغی برمی‌خاست که چشم را خیره می‌کرد. به دور این تاج یک رشته مروارید دوخته بودند که تلألؤ شعاع آن‌ها با اشعه ای که از قطعات زمرد می‌تافت چشم بیننده از کثرت تحیر و اعجاب به آن دوخته می‌شد و چشم را از آن بر‌نمی‌داشت)). ابوریحان بیرونی در کتاب (الجماهر) می‌نویسد: پادشاهان ساسانی به همین وجه که هدایا و تحفی نادر و قیمتی از سلاطین و اعیان و بزرگان می گرفتند به هر کس مصدر خدمتی می‌شد خلعتی می‌دادند. از آن جمله از طرف پادشاه در حق هر کس لفظ (زه) به کار برده می‌شد، (گنجوران) مأمور بودند که دهان او را از گوهر نفیس پر کنند و اگر این سلاطین (زهازه) می‌گفتند، معنی آن این بود که (خزینه دار) باید دو برابر و مکرر به شخص مستحق جایزه بدهد.

جواهرات و گنجینه‌های خسرو پرویز
پادشاهان ساسانی در جمع‌آوری طلا و جواهرات بسیار طمع ورزی می‌کردند. به طوری که در مواقع که سبزی خوردن نبود از جواهرات تره و تربچه و انواع سبزی می‌ساختند و روی سفره شاه می‌گذاشتند تا پادشاه اشتهایش باز شود، به طوری که خاقانی ضمن توصیف ایوان مدائن می‌گوید:
کسری و ترنج و زر و پرویز و تره‌زرین بر باد شده یکسر با خاک شده یکسان
علت نارضایتی مردم ایران از ساسانیان در هنگام طلوع اسلام ریخت و پاش‌های پادشاهان ساسانی بود که مردم اکثراً از این وضع که به آن‌ها ظلم روا می‌داشتند، در جریان حمله اعراب مسلمانان، دین اسلام را پذیرفتند. آن‌چه مورخین از ثروت خسرو پرویز و نفاست و قیمت گنجینه‌ها و جواهرات او نوشته‌اند از هیچ یک از دیگر سلاطین ساسانی ننوشته‌اند، زیرا که در عهد این پادشاه بود که از هر کس بیشتر به جمع جواهر و ظروف قیمتی عشق داشت (تاریخ طبری جلد اول).
فردوسی توسی در شاهنامه و مورخین دیگر در کتب خود نوشته‌اند که خسرو پرویز صد خزانه داشت و از آن جمله هشت گنج پیوسته با او همراه بود و در سفر همواره با او بود و اسامی آن‌ها به شرح زیر است.
گنج عروس- گنج باد آورد که گنج شایگان هم به آن می‌گفتند- دیبه خسروی
گنج افراسیاب- گنج سوخته- گنج گاو- گنج خضراء- گنج شادورد- گنج بار و بعضی گفته‌اند که گنج باد‌آورد سوای این چند گنج بود زیرا که اودر اواخر حکومت این پادشاه به دست خسرو پرویز افتاد.
اینک بعضی از تفصیلات راجع به این خزاین و گنجینه‌ها
1- گنج عروس: عبارت بود از تحف و خراج‌هایی که از چین و هند به دست آمده بود.
2- گنج بادآورد: تفصیل افتادن آن به دست خسرو پرویز این است که در سال 616 میلادی که قشون ایران شهر اسکندریه را در مصر محاصره کرده بودند. رومیان خزائن آن شهر را بر چند کشتی بار کردند و قصد داشتند که آن‌ها را که قسطنطنیه ببرند ولی باد آن کشتی‌ها را به طرف اردوی ایران راند و ایرانیان محمولات ‌آن‌ها را به مدائن فرستادند و به همین جهت آن را گنج بادآورد خواندند.
در بخش سی و چهارم پول‌پرستی و تجمل‌خواهی دوره ساسانی و بررسی سلطنت جانشینان انوشیروان به ویژه خسرو پرویز تا آخرین پادشاه ساسانی می‌پردازیم.

  امتیاز: 0.00