منو
 کاربر Online
1040 کاربر online
 : تاریخ
برای پاسخ دادن به این ارسال باید از صفحه قبلی اقدام کنید.   کاربر offline دبیر دوره متوسطه 2 ستاره ها ارسال ها: 94   در :  دوشنبه 10 بهمن 1390 [08:06 ]
  دایره المعارف دوره ساسانی(بخش بیست وپنجم)
 

textبخش بیست و پنجم : دایرة المعارف منابع ساسانیان
در این بخش نام مورخان قدیم و معاصر که نظریات آنان درباره ساسانیان مورد توجه اهل تحقیق بوده و هست و بعضی از آثار مکتوب مربوط به این دوره را از نظر می گذرانیم:
1- عبدالحسین آذرنگ __: متولد 1335 کرمانشاه، آذرنگ مورخ و پژوهشگر ایرانی فارغ التحصیل دانشگاه اصفهان مدتی در مرکز اسناد و مدارک علمی وزارت علوم کار می کرد و سپس در دانشنامه جهان اسلام ویراستار گردید. دو اثر مهم او عبارتند از : 1- ترجمه تاریخ تمدن 2- ترجمه تاریخ تمدن و فرهنگ جهان در دو جلد
2- محمد حسین آریا: متولد خرم آباد 1315، مترجم ایرانی. او ابتدا نظامی بود و تحصیلات نظامی خود را تا بالاترین مرحله انجام داد. اثر مهم تاریخی او عبارتست از بررسی تاریخ «آرنولد توین بی» مورخ انگلیسی است.
3- آگاپیوس(agapius) مورخ مسیحی یونانی تبار عرب قرن چهارم میلادی. او ابتدا اسقف کلیسای سوریه بود و از نخستین مسیحیانی بود که به زبان عربی تاریخ معاصر زندگی خویش را نوشت. او تاریخ خود را از ابتدای خلقت آغاز کرد و پس از گذرد از دوره ساسانی به ابتدای دوره اسلام می رسد. نام کتاب او «العنوان» است.
4- دکتر ژاله آموزگار: متولد خوی 1318 متخصص زبان های باستانی دوره هخامنشی تا ساسانی فارغ التحصیل دانشگاه تبریز. ابتدا دبیر تاریخ بود و سپس در 1346 از بورس دانشگاه سوربن پاریس استفده کرد و دانشنامه دکترا گرفت و هم اکنون استاد زبان شناسی باستانی در دانشگاه تهران است. از آثار او می توان ترجمه افسانه های ایرانیان نوشته آرتور کریستین سن با همکاری احمد تفضلی، ایران باستان نوشته ماریان موله، شناخت اساطیر ایران با همکاری احمد تفضلی زبان پهلوی، ادبیات و دستور آن به همکاری احمد تفضلی، مطالعه آثار خانم ژاله آموزگار محققین را به ریشه واژه ها و لغات آشنا می سازد.
5- «فریدریش کارل آندراس» (freidrich carl andreas) خاورشناس آلمانی قرن نوزدهم فارغ التحصیل دانشگاه هامبورگ. او استاد زبان شناسی دانشگاه «توبینگن» بود. او با مطالعه زبان اوستائی ریشه ها و واژه های ایرانی، افغانی و کردی را پیدا کرد. همه ترین اثر او سنگ نوشته های هخامنشی و ساسانی تخت جمشید است . از آثار او پیدایش الفبای اوستائی .
6- احمد ابن ابی اصییعه (دمشق 595-668) :
پزشک و مورخ دمشقی، پزشک بیمارستان لوزی دمشق. در مصر نیز در بیمارستان قاهره به طبابت مشغول بود. مهم ترین کتاب او «عیون الانباء و فی طبقات الاطباء». این کتاب تاریخ پزشکی همه اقوام است منجمله دوران درخشان ساسانی.
7- محمد بن اسفندیار (ابتدای قرن 7 هجری)
مورخ ایرانی که در دربار باوندیان مازندران می زیست و در تاریخ طبرستان که یکی از بهترین آثار اوست تا دوره ساسانیان را شرح داده. او نامه تنسر را که یکی از آثار مکتوب ساسانی است و در مدخل تاریخ طبرستان خویش آورده است.
8- محسن ابوالقاسمی(متولد 1315) :
استاد دانشگاه مورخ و زبان شناس. او فارغ التحصیل رشته زبان شناسی از دانشگاه لندن است. او از سال 1344 تدریس را در دانشگاه تهران در رشته زبان شناسی آغاز کرد. مهم ترین کتاب او شعر در ایران پیش از اسلام است که در این قالب به فرهنگ و تمدن ساسانی نیز اشاره دارد.
9- ابوالموید بلخی:
شاعر و داستان سرای ایرانی قرن چهارم هجری. او آشنایی کامل به ایران باستان به ویژه دوره ساسانی داشت. روایت هایی به زرتشتی و زبان پهلوی ساسانی را می‌دانست. او قبل از فردوسی شاهنامه نوشته. شاهنامه ابوالموید بلخی و کتاب گرشاسب نامه از ابتکارات اوست که حاوی اسطوره های ایران قبل از اسلام به ویژه وقایع تاریخی دوران ساسانی است.
10- احمد بن سنان قرمانی(939-1019)
مورخ عرب صاحب تاریخ اخبارالدول و آثارالاول. این کتاب دربردارنده تاریخ جهان از ابتدای خلقت تا دوره اموی و عباسی. در این کتاب علاوه بر ساسانیان، به اساطیر ایران باستان نیز پرداخته است.
11- احمد ادیب شیبانی(1185-1265)
شاعر و تاریخ نگار دوره ناصرالدین شاه به تاریخ ملل آگاهی کامل داشت. تاریخ مختصر ایران را در 1265 هجری قمری به نام ناصرالدین شاه تالیف کرده است.
12- روحی ارباب: (عشق آباد 1293-1354)
مترجم ایرانی تحصیل کرد لنین گراد بود و در شته الکترونیک درس خواند ولی به تدریج به علوم انسانی علاقمند بود به همین جهت در سال 1328 در رشته حقوق از دانشگاه تهران لیسانس گرفت. کتابهای مشهور او عبارتند از داستان های ملل مشرق زمین، تاریخ ایران باستان.
13- برتولد اشپولر (1911-1990) (Bertold Spuler)
خاورشناس آلمانی فارغ التحصیل دانشگاه هایدلبرگ: با آن که به سبب تاریخ هائی که برای مغولان نوشته به عنوان متخصص در امور مغولان مشهور شده ولی با توجه به نوشتن «ایران در صدر اسلام» چاپ ویسبادن آلمان اهل تحقیق را به نحوه فرهنگ و تمدن ایران در اواخر دوره ساسانی آشنا می سازد.
14- فردریش فون اشپیگل (1820-1905 )
خاورشناس و زبان شناس بزرگ آلمانی با نوشتن کتاب «فرهنگ ایران باستان» در سه جلد چاپ لایپزیک خدمت قابل توجهی به تاریخ دوره های مختلف ایران باستان نمود.
15- عباس اقبال آشتیانی:
معلم برجسته تاریخ در دوران معاصر که از 1314 شمسی کلیه کتابهای تاریخی درسی را از ابتدای تمدن در ایران تا دوران معاصر نوشته و در مجله یادگار که به مدیریت او منتشر شد مقالات بسیار مفیدی در زمینه تاریخ ایران دیده می شود که مانند آن ها توسط هیچ نویسنده ای منتشر نشده است.
16- احمد اقتداری:
پژوهشگر معاصر ایرانی(متولد 1307) که درباره آثار باستانی بنادر و جزایر خلیج فارس و سرزمین های شمالی پیرامون خلیج فارس مطالب بسیار مفیدی نوشته که در معرفی آثار دوره ساسانی زحمات بسیار زیادی متحمل شده است.
17- محمد علی امیر جاهد:
نویسنده سالنامه پارس که از سال 1305 تا سال 1332 آن را منتشر کرد در مقدمه آن در طول 27 سال درباره فرهنگ و تمدن ایران باستان و ایران اسلامی مطالب مفیدی درج نموده که به قلم استاد سعید نفیسی بوده است. در اکثر شماره های سالنامه پارس درباره تمدن ساسانی مباحثی مطرح شده که در آن زمان از آخرین اطلاعات شرق شناسان سود برده است و بسیار معتبر است.
18- حسن انوشه:
متولد بابل 1323، مترجم ایرانی و سرپرست دانشنامه ادب فارسی. مهم ترین آثار او در زمینه تاریخ تمدن و فرهنگ ایران و تمدن ایرانی، ایران در سپیده دم تاریخ، تاریخ ایران کمبریج (جلدهای3و4و5).
19- محمد کاظم بجنوردی
متولد 1321 او مدتی رئیس کتابخانه ملی ایران بود. او سرپرست دایرة المعارف بزرگ اسلامی است که در آن پس از جستجوی لازم محققین می توانند مطالبی در مورد ساسانیان که به طور تحقیق از منابع مهم در تاریخ و فرهنگ زبان فارسی نوشته شده است برگرفته شده است.
20- مجلات بررسی تاریخی:
ماهنامه ای در زمینه ایران شناسی چاپ تهران به مدیرمسئولی سرهنگ جهانگیر قائم مقامی منتشر می شد. نخستین شماره آن در سال 1345 و در مجموع 74 شماره آن منتشر شد. مجله بررسی های تاریخی از جانب ستاد بزرگ ارتشتاران، اداره سوم ستاد بزرگ به چاپ می رسید و گرچه مجله دولتی بود اما مرجع مهمی برای مطالعات تاریخی درباره دوران قبل از اسلام به ویژه در مورد ساسانیان هم وجود دارد.
21- کارل بروکلمان (1868-1956) (karl brackelman)
خاورشناس آلمانی با آن که تاریخ ملل و دول اسلامی را نوشته است اما چون در 1890 پایان نا مه ای در ارتباط با کتاب الکامل فی التاریخ ابن اثیر و تاریخ الرسل و الملوک محمدبن جریر طبری نوشت می توان پایان نامه او را از بهترین منابع تاریخ دوره قبل از اسلام به ویژه در عهد ساسانی شمرد.
22- ابوعلی بلعمی:
مشهور به امیرک بلعمی وزیر سامانیان. او به سال 349 به وزارت عبدالملک بن نوح سامانی رسید و حتی در زمان امیر منصور بن نوح ابوعلی بلعمی هم چنان در پست وزارت ماند. لبوعلی بلعمی در 352 به فرمان ابومنصور بن نوح تاریخ طبری را از عربی به فارسی ترجمه کرد.
23- محمدتقی بهار(ملک الشعراء بهار)
متولد مشهد 1265 وفات تهران 1330 در کتاب مشهور سبک شناسی در بخش مهمی به فرهنگ و زبان دوره ساسانی اشارات علمی نموده است.
24- مهرداد بهار (تهران 1308 وفات 1373)
فرزند ملک الشعرای بهار پژوهشگر زبان فارسی میانه. آثار مهمی از جمله پژوهشی در اساطیر ایران، از اسطوره تا تاریخ را می توان نام برد.
25- ذبیح الله بهروز
(مورخ و زبان شناس و اسطوره شناس تهران 1269 وفات 1350) او تحصیلات خود را در بخش ادبیات عرب در دانشگاه الازهر مصر طی کرده و سپس به دانشگاه کمبریج رفت و به منابع مهمی از تاریخ و فرهنگ ایران دست یافت و در بازگشت به ایران د رکلیه دانشکده ها به تدریس زبان و ادبیات ایران باستان پرداخت. او آثار مهمی از خود به یادگار گذاشت که می توان از آنها در زمینه تحقیق تاریخ باستانی ایران استفاده کرد به ویژه تقویم و تاریخ در ایران و تقویم نوروزی شهریاری در این دو کتاب مطالب مهمی درباره دوره ساسانی می توان یافت.
26- شیرین بیانی
متولد تهران 1317 مورخ، فرزند خانبابا بیانی تنها اثری که در مورد ساسانیان به رشته تحریر درآورده کتاب «تیسفون و بغداد درگذر تاریخ است».
27- ابوالقاسم پاینده:
متولد 1287- وفات 1363. محقق و مترجم ایرانی که بهترین ترجمه تاریخ طبری از اوست که در این تاریخ معتبرترین اخبار در مورد ساسانیان وجود دارد.
28- عبدالعلی پرتوی علوی (1281-1359):
ادیب و مترجم ایرانی ضمناً مورخ. تالیفات زیادی دارد و تنها اثر او که درباره ساسانی است تحت عنوان مختصری درباره تاریخ مزدک است که در سال 1352 منتشر شده‌است.
29- پندنامه انوشیروان:
منسوب به ابومحمد بن محمد بن محمود بلخی که در نیمه دوم قرن چهارم هجری قمری در زمان چغانیان می زیسته و این پندنامه در 409 بیت منتشر شده. صاحب مجمع الفصحا سراینده منظومه را بدایعی محمد از شعرای معاصر محمود غزنوی می داند. این پندنامه در 1883 در پاریس به چاپ رسیده است. این پندنامه به نام 10 پند از انوشیروان منتشر شده است.
30- ابراهیم پورداد (رشت 1264-1347)
تحصیل کرده بیروت و پاریس و در 1304 به هند رفت و برای مطالعه اوستا و آئین ایرانیان به تحقیق پرداخت. کتابهای زیادی منتشر کرده: از جمله آناهیتا، فرهنگ ایران باستان، ایرانشاه و ده ها اثر دیگر.
31- تاریخ ایران (تاریخ سرجان ملکم) :
دیپلمات انگلیسی (1769-1833) آن را در دو جلد نوشت. این کتاب مشتمل بر 26 باب و در بردارنده تاریخ ایران از پیشدادیان تا هفدهمین سال سلطنت فتحعلی شاه (122 ق) در بخش اول کتاب مطالب دوره ساسانی قابل توجه است.
32- تاریخ ایران کمبریج:
این کتاب در مورد تاریخ ایران بسیار جالب است. دوره تاریخ کمبریج هفت جلد است. بخش سوم آن مشتمل بر تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی ساسانیان با ویرایش احسان یارشاطر و ترجمه حسن انوشه
33- تاریخ سلاطین ساسانی : مولف آن راولین سن و مترجم آن مرحوم محمد علی فروغی است. این کتاب هم‌چنین برگرفته شده از شاهنامه فردوسی،تاریخ طبری، مروج الذهب، روضة الصفا، تاریخ سنی ملوک الارض است. این کتاب به سال 1314 به چاپ رسیده است.
34- سید حسن تقی زاده:
(تبریز 1257-تهران 1349)، ما به عقاید و رفتار سیاسی ایشان کاری نداریم ولی خدماتی به تاریخ و فرهنگ و ادب ایران انجام داده است که نمونه هایی از آن انتشار مجله کاوه در برلین به سال 1293 که آن را به کمک دانشمندان ایران منتشر کرد و حاوی مقالاتی در زمینه تاریخ ایران قبل از اسلام به ویژه ساسانیان است. آثار دیگر او مقالات تقی زاده که ده جلد است، بیست مقاله تقی زاده که مرحوم آرام ترجمه نموده اند. مانی و دین او و آثار دیگری که همه آنها برای تحقیق در زمینه تاریخ ساسانیان مفید است.
35- ناصر تکمیل همایون
متولد قزوین 1315 اثر مهم او کتاب «جاده ابریشم» در سه جلد است.
36- مرتضی ثاقب فر
(تهران 1321) مترجم، مورخ و تحصیل کرده سوربن، ایران شناس، صاحب کتاب های متعدد از جمله ایران باستان، شاهنشاهی ساسانی. از یاران زرتشتی تا اسلام، فلسفه تاریخ ایران
37- دکتر حداد عادل،
تهران 1324 به علت آن که سرپرستی دانشنامه جهان اسلام را دارد خدمات بزرگی به تاریخ فرهنگ و تمدن ایران نموده و در این دانشنامه می‌توانیم مباحثی درباره ساسانیان را تحقیق و مطالعه‌کنیم.
38- عبدالرحمن سیف آزاد، دوره های روزنامه ایران باستان حاوی بهترین مقالات درباره تاریخ ایران به ویژه دوره ساسانی است.
39- ابوعبدالله حمزه اصفهانی
(اصفهان 280-360) او از ابتدای دوره آل بویه تحقیق در تاریخ ایران را شروع کرد و سپس به عراق رفت و در نزد طبری تعلیم گرفت. مهم ترین تالیف او تاریخ سنی ملوک الارض و الانبا است که افرادی چون حاجی خلیفه و یاقوت حموی آن را ستوده اند.
40- دایره المعارف فارسی مصاحب سه جلد
این دانشنامه که به سرپرستی غلامحسین مصاحب و عده ای از دانشمندان در 1345 منتشر شد حاوی اطلاعات مفید تاریخی، جغرافیائی،سیاسی،ادبی، فنی و غیره است و اطلاعات مفیدی درباره ساسانیان دارد.
41- علی اشرف درویشیان
(کرمانشاه 1320) داستان نویس و مورخ، صاحب کتاب فرهنگ افسانه های ایران که مجموعه ای چند جلدی است.
42- یحیی ذکاء
(تبریز 1302 –تهران 1379) پژوهشگر باستان شناس فارغ اتحصیل باستان شناسی. در 1347 رئیس کتابخانه ملی شد. از آثارش تاریخ ارتش شاهنشاهی، جستارهائی درباره مردم آذربایگان که در این دو کتاب مطالب مهمی درباره ساسانیان یافت می شود.
43- مرتضی راوندی :
‌ (تهران 1292- 1378) حقوق دان، روزنامه نگار مورخ در تمام عمر خود را صرف نوشتن تاریخ تمدن ایران(تاریخ اجتماعی ایران) نمود. او ده جلد تاریخ اجتماعی نوشت که در جلد اول در بخش آخر تمدن ساسانی به خوبی نمایانگر است. در بخش سوم درباره تاریخ مردم از اقشار مختلف در دوره های مختلف و مشاغل گوناگون از قدیم ترین دوره تا کنون است که دوره ساسانی را نیز شامل آن می‌شود در بر می‌گیرد.
44- مجله راهنمای کتاب:
مجله ای در زمینه زبان و ادبیات فارسی، تحقیقات ایران شناسی و بررسی کتاب های مختلف در رشته های علوم انسانی. ابتدا صاحب امتیاز آن احسان یار شاطر بود و مدیر مسئول آن شادروان ایرج افشار بود. بعدها آقایان جعفر شعار، عبدالحسین زرین کوب و هم جنین ایرج افشار سرپرستی انتشار آن را بر عهده داشتند. در شماره های مختلف و دوره ها ی متفاوت آن درباره تمدن و فرهنگ ساسانی مطالبی یافت می شود.
45- منصور رستگار فسائی (متولد فسا 1317)
پژوهشگر ادبیات و تاریخ صاحب کتابهائی زیادی از جمله تصویرآفرینی در شاهنامه فردوسی، اژدها در اساطیر ایران
46- مرحوم غلامرضا رشید یاسمی:
(کرمانشاه 1273- تهران 1330)
از جوانی با علی دشتی در شفق سرخ و ملک الشعرای بهار در روزنامه نوبهار همکاری داشت عضو فرهنگستان بود. مترجم ورزیده ای بود. کتابهای زیادی نوشته و آنهائی که درباره ساسانیان است عبارتند از:‌ایران در زمان ساسانیان نوشته کریستین سن ترجمه ارداویرافتامه
47- عنایت الله رضا(رشت 1299-) ایران شناس و مترجم ایرانی مدیر کنگره جهانی ایران شناسی و مدیر کتابخانه پهلوی سابق. او ابتدا به نیروی هوائی رفت و خلبانی برجسته شد از ترجمه های او تمدن ایران ساسانی اثر لوکوتین، آذربایجان واران؛ ایران و ترکان در روزگار ساسانیان.
48- دکتر صادق رضازاده شفق : (تبریز 1271-1350)
دانشمند و محقق که از برلین درجه دکترا گرفت و بعد به تدریس در دانشگاه تهران و دارالمعلمین عالی پرداخت. تاریخ ادبیات ایران نوشته هرمان اته را ترجمه کرد و بخش ساسانیان آن مورد توجه است، فرهنگ شاهنامه.
49- دوره مجله یغما به مدیریت حبیب یغمائی از 1327 تا 1357 دربردارنه مقالاتی در مورد فرهنگ و تمدن ایران که بیشتر آنان درباره تمدن و فرهنگ و تاریخ ساسانیان است.
50- محمد روشن (رشت 1312)
مترجم و ادیب، آثار زیادی نوشته که از نظر ما چون طبری مورخ معروف درباره ساسانیان مطالب مهمی را نوشته و ایشان کتابی تحت عنوان تاریخ طبری در 6 جلد 1374 نوشته محققین دوره ساسانی بهتر است که به این شش جلد مراجعه نمایند.
51- استاد زریاب خوئی:
مورخ (خوی 1298- تهران 1373). تالیفات بسیاری در تاریخ برشته تحریر کشیده و کتابی که برای محققین بسیار مفید است، تاریخ ایرانیان . عرب ها در زمان ساسانیان تالیف نولدکه که در سال 1358 به خوبی ترجمه کرده.
52- استاد عبدالحسین زرین کوب
(بروجرد 1301- 1378)
محقق، مترجم و مورخ. از همکاران بسیار مفید در تالیف مطالب تاریخی دایره المعارف مصاحب. کتاب دو قرن ئسکوت او به دوره دویست ساله بعد از سقوط ساسانیان می پردازد.
53- حسی زمرشیدی
(مشهد1318) فارغ التحصیل دانشگاه برلین در رشته معماری کتاب معروف او کتاب «طاق و قوس در معماری ایران»، «معماری ایران»
54- حسین زنگنه
(بوشهر 1328) مترجم و محقق صاحب کتاب خلیج فارس از دوران باستان تا اواخر قرن 18، در این کتاب به تحولات خلیج فارس در دوره ساسانی بسیار تاکید شده است.
55- جرجی زیدان :
مورخ مسیحی عرب متولد بیروت (1861-1914) مهم ترین اثر او تاریخ تمدن اسلام است که در آن نحوه تاثیرپذیری تمدن اسلامی را از هنر و تمدن ساسانی به خوبی نشان می دهد. این کتاب در ایران توسط استاد علی جواهرکلام به فارسی ترجمه شد و برنده جایزه سلطنتی گردید.
56- علی محمد ساکی (خرم آباد 1314- تهران 1373)
معلم و پژوهشگر مسائل تاریخی. اثر مهم او جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان است.
57- علی سامی (شیراز 1289-1368) باستان شناس و پژوهشگر در 1315 بررسی آثلر تخت جمشید را آغاز کرد. کتب و آثار زیادی دارد و آنچه به معرفی ساسانیان کمک می کند عبارتند از : 1- تمدن ساسانی(دو جلد) 2- پارس کاخ 3- تاریخچه شیراز و شرح باستانی آن 4- سی مقاله درباره تمدن فلات های ایران.
58- حمزه سردادور
(تبریز 1276-1349) صاحب اثری به نام جغرافیای تاریخی ایران
59- بهمن سرکاراتی (تبریز 1316) ایران شناس مورخ و پژوهشگر. از آثار او : 1- اوستا و هنر نو2-ترجمه دین بر پایه متون معتبر یونان3-اخبار تاریخی در اثار مانوی
60- تاریخ آموزش و پرورش ایران نوشته دکتر عیسی صدیق اعلم
. اهمیت این کتاب در این است که تعلیم و تربیت در دوره ساسانی را به خوبی درج نموده است.
61- محمد بن جریر طبری
(آمل 234- بغداد 310) مورخ و مفسر جهان اسلام مهم ترین اثر او «تاریخ الرسل و الملوک» معروف به تاریخ طبری که در زمان منصوربن نوح سامانی به فارسی ترجمه شد.
62- محمود عرفان
(شیراز 1279- تهران 1354)
مترجم و محقق صاحب اثر مهم جغرافیای تاریخی سرزمین های خلافت شرقی نوشته گای لسترنج تاریخ انتشار 1337 و اثر دیگر اطلس تاریخی اسلامی
63- بهرام فره وشی
(ارومیه 1304- 1371 تهران)
دکتر در رشته زبان شناسی باستانی از آثارش فرهنگ پهلوی به فارسی و فرهنگ فارسی به پهلوی، ایرانویچ
64- بهمن کریمی
(تهران 1286-1362) فارغ التحصیل دارالمعلمین عالی در رشته تاریخ جغرافیا، فارغ التحصیل دانشگاه سوربن فرانسه در رشته حقوق سیاسی از آثاری که می توان درباره دوره ساسانی در آن به جستجو پرداخت عبارتند از : 1- جغرافیای تاریخی مفصل غرب ایران راهنمای آثار باستانی شیراز که در این کتاب از دوره هخامنشی تا اواخر دوره ساسانی به کلیه آثار موجود اشاره شده است.
65- میرجلال الدین کزازی متولد کرمانشاه 1327، پژوهشگر تاریخی،دکتر در رشته ادبیات فارسی. آثار او بسیار است ولی آثار ی که منظور ما در این مبحث است کتاب رویا،حماسه،اسطوره نامه باستان، گزارش شاهنامه فردوسی.
66- شهلا لاهیجی
متولد 1321 تهران، محقق و مترجم ایرانی مدیر موسسه انتشارات روشنگران یکی از آثار او که به دوره ساسانیان نیز مربوط می شود عبارتست از «هویت زن ایرانی در گستره پیش از تاریخ و تاریخ».
67- یوسف مجیدزاده
(تبریز 1315 ش)
باستان شناس ایرانی. او از دانشگاه شیکاگو مدرک دکترای باستان شناسی گرفت و در 1359 مدیر موسسه باستان شناسی دانشگاه تهران شد. او درباره تمدن ایران باستان از قدیم ترین ایام تا آخر تمدن ساسانی را می شناخت. او در 1380 تمدن ناشناخته جیرفت را به جهان شرق شناسی معرفی کرد.
68- احمد محمدی ملایری
(ملایر 1306-1382) استاد دانشگاه در رشته ادبیات و تاریخ ایران. او جز چهره‌های ماندگار شد. کتاب او که بخشی از آن مربوط به ساسانیان است پایتخت های نامی ایران در دوران تاریخ است.
69- محمد محمدی ملایری
(ملایر 1290-1381) متخصص زبان و ادبیات عرب و پژوهشگر ایرانی. در محیط کتابخانه شخصی با دو رشته ادبیات فارسی و زبان و عربی و ضمناً با تاریخ ایران آشنا گردید. او به دانشگاه امریکائی بیروت رفت و صاحب کرسی استادی در دانشگاههای لبنان شد. او کتابهای زیادی به رشته تحریر درآورده و اما کتابهایی که مربوط به ساسانیان می شود عبارتند از:
1- تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی(5جلد) 2- فرهنگ ایرانی پیش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامی و زبان عربی
70 محمد محیط طباطبائی
(زواره اردستان 1281- تهران1371)
در تاریخ ادب و فرهنگ و علم و ادب و تاریخ کسی جز او نیست که بتوان با او از نظر معلومات مقایسه کرد. او فاقد مدرک تحصیلی بود ولی مجموعه سخنرانیهای مرزهای دانش را که او بالغ بر 600 سخنرانی بود اگر جمع آوری کنیم به اندازه یکصد رساله دکترای ادب و تاریخ می شود. بی جهت نبود که دانشگاه ملی (شهید بهشتی) به او دکترای افتخاری اهدا کرد. به سبب معلومات او بود که در سال 1327 به عنوان رایزن فرهنگی ایران به دمشق رفت و نویسنده در بیشتر سخنرانی های او در استودیوی بزرگ رادیو به عنوان تماشاچی شرکت کردم چون دبیرستان اقبال آشتیانی در پشت اداره رادیو و در محل چهار راه گلوبندک بود. او سالها مجله محیط را منتشر کرد و در اشعارش محیط تخلص می کرد بیاد دارم در برنامه گفتگو که آقای میرفخرائی اجرا می کرد در اخرین گفتگوئی که با آن مرحوم در منزلش در بستر بیماری انجام داد، ایشان گفتند که من زبان فرانسه را از خود آموز یادگرفتم. او به زبانهای انگلیسی، عربی و فرانسه و پاره ای از زبان های اقوام ایرانی آشنائی داشت و تمدن ساسانی را خوب می شناخت. علت پرداختن بیش از حد به این دانشمند قضیه این است که ایشان می خواست وارد اداره رادیو ایران شود بسیاری از مطالب تاریخی را که برایم مبهم بود از ایشان می پرسیدم و ایشان جواب کافی می دادند.
71- المختصر فی الخبارالبشر،
نوشته ابولغدا(672-732) کتاب تاریخی به زبان عربی شامل حوادث تاریخی پیش از اسلام و دوران اسلامی تا 730 هجری درباره انبیاء، پادشاهان ایران، مصر، یونان و روم و اعراب دوره جاهلی است
72- منوچهر مرتضوی
(جریز 1308-1389 ش) پژوهشگر تاریخ و ابیات دارای مدرک دکترا و در 1356 رئیس دانشگاه تبریز شد. دو جلد کتابی که از ایشان در مورد ساسانیان قابل بررسی است عبارتند از : زبان دیرین آذربایجان، فردوسی و شاهنامه
73- علی بن حسین مسعودی
مورخ قرن سوم و اوایل قرن چهارم صاحب کتابهای مروج الذهب (به معنی چمنزارهای طلایی) و التبیه و الاشراف که مطالب مهمی درباره ساسانیان در بردارد.
74- شاهرخ مسکوب: (بابل 1304- پاریس 1384) مترجم ایرانی در اصفهان درس خوانده است و از دانشگاه تهران لیسانس گرفته صاحب کتابهائی به نام چند گفتار در فرهنگ ایرانی، هویت ایرانی و زبان فارسی.

  امتیاز: 0.00