منو
 کاربر Online
529 کاربر online
 : تاریخ
برای پاسخ دادن به این ارسال باید از صفحه قبلی اقدام کنید.   کاربر offline دبير گروه تاريخ 3 ستاره ها ارسال ها: 204   در :  دوشنبه 01 شهریور 1389 [11:38 ]
  خط ، زبان و دین دوره اشکانی
 

الف – خط و زبان دوره پارتی

زبان پارتی‌ها از خانواده زبان‌های هند و اروپائی و از دسته زبان‌های پارسی میانه است که آن را پهلوی اشکانی نیز می‌گویند به نحو دیگر می‌توان گفت که زبان اشکانیان آریائی است که با زبان دوره هخامنشی از یک ریشه بوده ولی مقداری از لغت های سکائی در آن وارد شده است. خط پارتیان آرامی بود چنان که روی سکه‌های مهرداد چهارم وبلاش اول و غیره کلمات پهلوی با خط آرامی نوشته شده‌است. از آن جائی که جنبش فیل هلن باعث رسوخ زبان و خط یونانی در ایران شد و کتیبه‌های دو زبانه یونانی و آرامی فراوان به دست آمده‌است در خط پهلوی پارتی «هزوارش» (hozwaresh) یعنی کلمات دخیل آرامی فراوان بود که آن‌ها را به آرامی نوشته و به زبان پارتی (پهلوی) می‌خواندند از جمله اسناد آرامی که در این زمان به دست آمده‌بود قباله‌ای است مربوط به فروش یک تاکستان به زبان پهلوی و خط آرامی که اورامان کردستان به دست آمده‌است. زبان یونانی نز در سراسر شاهنشاهی اشکانی رواج داشت. از زبان‌های معروف اقلیت‌های شاهنشاهی ایران یکی بابلی بود که هنوز به خط میخی نوشته می‌شد. در بیابان‌های سوریه و بین‌النهرین تازی سخن می‌گفتند. برای هر زبان ادبی چون یونانی و بابلی و پهلوی، شاهان اشکانی دبیران مخصوص داشتند. حال که از فارسی میانه یاد کردیم برای آگاهی بیشتر از دوره میانه زبان‌های ایرانی با استفاده از کتاب زبان و خط اوستایی نوشته دکتر سوزان گویری از انتشارات بهجت ص 35تا 37 مطالبی را بر گرفته در این بحث می‌آوریم.
دوره میانه زبان‌های ایرانی از 331 پیش از میلاد یعنی پس از فروپاشی هخامنشیان تا پایان دوره ساسانی (651 میلادی) و حتی پاره‌ای از این زبان‌ها تا سده سوم هجری قمری در محدوده جغرافیایی گسترده‌ای رواج داشته است. این زبان به چند گروه تقسیم می‌شود.

1- گروه زبان‌های ایرانی میانه غربی شامل الف: شمال غربی یا پهلوی اشکانی (پارتی) ب: جنوب غربی (پهلوی ساسانی) (فارسی میانه)


2- گروه زبان‌های ایرانی میانه شرقی شامل الف: شرقی شمالی مانند سغدی و خوارزمی ب: شرقی جنوبی مانند سکائی و بلخی.

لازم به یادآوری است که اشکانیان در ابتدا خط و زبان یونانی را به کار می‌بردند سپس خط آرامی را اقتباس و زبان خود را بدان نوشتند. آرامی، زبان دسته‌ای از سامی‌ها بوده که در اصل در سوریه می‌زیستند. زبان آرامی در حدود 7 تا 8 قرن قبل از میلاد رو به توسعه نهاد و با استقرار حکومت هخامنشیان در آسیای غربی به رواج آن افزوده شد. در امپراتوری هخامنشی، زبان دیوانی (اداری) به شمار می‌رفت و چند قرن زبان فرهنگی و اداری آسیای غربی شمرده می‌شد. در خیلی از زبان‌های ایرانی میانه مانند پهلوی پارتی و سغدی بعضی از کلمات به آرامی نوشته می‌شد. ولی به زبان خود می‌خواندند. این نوع کلمات و این رسم را به زبان پهلوی هزوارش می‌گویند. خط پهلوی و پارتی و سغدی از خط آرامی اقتباس شده‌است.

دین دوره اشکانی

پارتیان در آغاز به جهت معاشرت با قوم «داها» (داهه) و سکاها (اسکیت ها)، مظاهر طبیعت مانند آفتاب و ماه و ستارگان را می پرستیدند. علت این پرستش آن بود که چون ایرانیان از دورترین زمان مهر (خورشید) و هر چه را که دارای نور و روشنایی بود، ستایش می‌کردند از این جهت ماه و خورشید و اجرام سماوی را نیز که نور و روشنایی داشتند، مقدس می‌شمردند. این رسم هنوز در روستاهای ایران به صورت قسم خوردن به نور یا سوی چراغ و... وجود دارد. پس از آن که با سلوکیان و یونانیان آمیختند به پرستش خدایان یونانی خو گرفتند. عده‌ای از آنان نیز به دین زرتشت در آمدند اما هرگز آئین زرتشت را کاملاً نپذیرفتند به دلیل آن که ساسانیان در استخر فارس می زیستند ایشان را راست باوران نمی شناختند .پادشاهان اشکانی به اکثر ادیان احترام می گذاشتند مثلاً به مغان تکریم می نمودند و آن ها را در شورای سلطنتی خود می پذیرفتند. یکی از پادشاهان اشکانی به نام بلاش اول به گرد آوری اوستا پرداخت و برادر او تیرداد از دین داران مزدیسنی به شمار می‌رفت. علاوه بر این تیرداد اول پادشاه اشکانی در معبدی به نام ناهید (آناهیتا) تاجگذاری کرد. در هگمتانه مقر تابستانی شاهان اشکانی و همچنین در کنگاور معبد ناهید را بنا کردند. علاوه بر بت پرستی یونانی در سراسر مغرب پارت، آئین‌های گوناگون سامی که اساس آن بر شرک و بت‌پرستی بود رواج یافت. در شمال بین النهرین آئین‌های آشوری هم چنان رایج بود دین یونانی هم مانند فرهنگ یونانی بیشتر محدود به جامعه هلنی یا یونانی بود. بر اثر مراوده و ارتباط با خدایان اقوام مختلف از یونانی و سامی و ایرانی به هم آویختند و همه به طور یکسان مورد پرستش قرار گرفتند در مشرق فلات ایران آئین بودایی از هند به خراسان سرایت کرد و معابد بودایی در آن نواحی برپاشد (منظور از خراسان، خراسان بزرگ و بخش مهمی از افغانستان است که مجسمه‌های بودا را در دامنه کوه‌ها می‌ساختند) پارتیان بر خلاف پیروان دین مزدیسنی که مردگان خود را در هوای آزاد می‌گذارند تا طعمه حیوانات درنده یا کرکس‌ها و زاغان شوند، اجساد اموات خود را دفن می‌کردند ایشان غالباً لاشه مردگان خود را در خمره‌ها و تابوت‌های سفالی قرار می‌دادند و آن‌ها را به خاک می‌سپردند یا اجساد را در درون دیوار یا کف خشتی خانه دفن می‌کردند از آرامگاه‌های مردگان پارتی، قبور نسا در نزدیکی عشق‌آباد و قبرهای اربیل در نزدیکی موصل بوده‌است از آئین‌های دیگر رایج در دوره اشکانیان مهر پرستی (میترا پرستی) بود.

  امتیاز: 0.00