بحران انسان شناسی معاصر




چرا بحران

بحران در یک رشته علمی به این معناست که آن رشته علمی از حل معضلاتی که برای آن بنیان گذاری شده ناتوان شود و در آن نوعی سرگردانی و سردرگمی در پاسخگویی به سوالهای محوری پدید آید و انسان شناسی معاصر دقیقاً در چنین وضعیتی قرار دارد .

ماکس شلر فیلسوف و انسان شناس آلمانی می نویسد:

هیچ وقت در عرصه تاریخ ،انسان آنقدر برای خود مسأله نبوده است که امروز هست.



img/daneshnameh_up/2/23/419798.jpg

ناسازگاری تئوریها با یکدیگر و فقدان انسجام درونی


با آن که همه دانشمندان مدعی اند که تئوری و تصویر خود از انسان را بر اساس واقعیتهای خارجی و داده های تجربی ساخته اند و تئوری آنان با واقعیتهای خارجی تأیید می شود اما اگر مجموعه توجیهاتی را که این تئوری ها ارائه می کنند در نظر بگیریم ، می بینیم که وحدت طبیعت انسان نامعلوم است و ما با یک تصویر از انسان یا تصویرهایی مختلفی که با یکدیگر قابل جمع باشند رو به رو نیستیم .

برای مثال در خصوص آزادی و اختیار انسان رفتارگرایان به طور کلی منکر اختیارند ،مارکس از محکوم بودن آزادی و اختیار انسان نسبت به جبر تاریخی در روابط تولید سخن گوید و دورکیم(طرح نظریه دو رکهیم) بر جبر اجتماعی تأکید می ورزد .

فقدان داور کارآمد و مورد اتفاق


در علوم انسانی هیچ اصل علمی یافت نمی شود که مورد اتفاق همگان باشد از این رو نیاز به داوری کارآمد ضرورت می یابد در همین حال بررسی های علمی نشان می دهد که برغم آن که هر یک از انسان شناسان معاصر مدعی تأیید تئوریهای خود با واقعیتهای عینی و داورهای تجربی هستند روش تجربی که به عنوان داور نهایی معرفی می شود خود داده های متناقضی را در اختیار قرار می دهد و صلاحیت مرجع بودن برای حل تناقضات یاد شده را ندارد و از کارآمدی لازم برخوردار نیست.

نادیده گرفتن گذشته و آینده انسان


تئوریهای انسان شناسی تجربی هیچ سخنی در باب گذشته و آینده انسان جهان پس از مرگ ندارند. اگر انسان با مرگ نابود نشود این تئوریها از ارائه هر گونه توضیح و تبیینی درباره ویژگی های آن و رابطه اش با زندگی این جهانی انسان ناتوانند. چنان که از گذشته ای که برای وی وجود داشته غافلند.

نقش و تأثیر عوامل مافوق مادی در سرنوشت انسان و پدیده های انسانی نیز مسأله دیگری است که تئوریهای انسانی شناسی تجربی نمی توانند از آن سخن گویند و آن را تبیین کنند. انواع دیگر انسان شناسی به جز انسان شناسی دینی نیز از بیان تفصیلی و جزء به جزء رابطه میان رفتارهای انسان و سعادت آخرتی ناتوانند .

ناتوانی از تبیین مهم ترین پدیده های انسانی


نظریه ها و مکتبهای انسان شناسی معاصر از تبیین مهم ترین پدیده های انسانی در این جهان نیز ناتوانند و انسان شناسی از این جهت نیز با بحران روبروست .

به عنوان نمونه زبان و زبانشناسی یکی از مهم ترین پدیده های انسانی و اجتماعی و اهمیت آن تا حدی است که برخی از دانشمندان علوم انسانی معتقدند : هر مکتبی که بتواند به خوبی از عهده تبیین زبان برآید می تواند سایر پدیده های انسانی را نیز تبیین کند در حالی که انسان شناسی معاصر از تبیین و تفسیر برخی ابعاد زبان درمانده است .


منبع:کتاب انسان شناسی
نویسنده: محمود رجبی
صفحه: 32



تعداد بازدید ها: 12666