!جنگ سرد
ایلات متحده و اتحاد جماهیر شوروی در طی ((جنگ جهانی دوم ))با یکدیگر هم پیمان بودند، اما بعد از جنگ راهشان از هم جدا شد. در سال 1949 ایالات متحده پیمان ناتو را برای جلوگیری از گسترش کمونیسم شوروی تشکیل داد. دو ابر قدرت علاوه بر جنگهای واقعی در ((کره))، ((ویتنام)) و ((افغانستان))، با یکدیگر جنگ سرد تبلیغاتی، جاسوسی و تهدیدات نظامی نیز داشتند. وجود عامل بازدارنده سلاحهای هسته ای از درگیری نظامی مستقیم، پیشگیری می کرد.
{picture file=img/daneshnameh_up//jang_sard1.jpg}
|
مسابقات تسلیحات هسته ای
دو ابر قدرت در ذخیره تسلیحات و تجهیزات هر چه قوی تر، با یکدیگر به رقابت برخاستند.
|
__1945 م __
هم پیمانان پیروز جنگ جهانی دوم ـ بطور عمده ایلات متحده و اتحاد جماهیر شوروی ـ در ((پالتا)) واقع در کریمه و پوتسدام واقع در ((آلمان)) یکدیگر را ملاقات نمودند و برای دنیای بعد از جنگ تصمیم گیری کردند.
__1946__
در طی یک سخنرانی در شهر ((فالتون)) ایالت میسوری، نخست وزیر سابق ((بریتانیا))، ((چرچیل))، اظهار داشت که کمونیستها بر روی اروپا پرده آهنین می کشند.
__1947 __
رئیس جمهور آمریکا ((هری ترومن ))ایالات متحده را ملزم به محدود نمودن گسترش جهانی کمونیزم کرد.
__1948__
نظامیان شوروی ((برلین)) غربی را محاصره نمودند. یک پل هوایی شهر را از نظر غذا و سوخت تامین می کرد.
__1949__
ناتو (پیمان آتلانیتک شمالی) شکل می گیرد. اتحاد جماهیر شوروی اولین بمب اتمی خود را منفجر می کند. چین مبدل به یک دولت ((کمونیست)) می شود.
__1950__
جنگ کره آغاز می گردد. سناتور جوزف مک کارتی نفوذ کمونیست را در وزارت امور خارجه، فاش می سازد.
__1952__
ایالات متحده اولین ((بمب هیدروژنی )) را آزمایش می کند.
__1953__
رهبر شوروی، ((ژوزف استالین ))می میرد. جنگ در کره پایان می پذیرد. ارتش شوروی شورشها را در برلین شرقی سرکوب می کند.
__1955__
«پیمان ورشو» که اتحادیه نظامی دول کمونیستی است، به رهبری شوروی شکل می گیرد.
__1956 __
ارتش شوروی قیام مجاریها را سرکوب می نماید. نیکیتا خروشچف رهبر شوروی، جنایات استالین را بطور علنی فاش می سازد.
__1960__
هواپیمای «یو2» جاسوسی آمریکا بر فراز شوروی مورد هدف قرار می گیرد. ((جان. اف. کندی ))به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده انتخاب می شود.
__1961__
تهاجمی به پشتیبانی آمریکا در خلیج خوکهای گویا، با شکست مواجه می شود. کمونیستها ((دیوار برلین)) را ساخته و برلین شرقی را از برلین غربی جدا می نمایند.
__1962__
ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی قرار دادی مبنی بر منع آزمایشات هسته ای در اتمسفر به امضاء میرسانند. چین یک بمب اتمی را منفجر می سازد. «کندی» رئیس جمهور آمریکا ترور می شود.
__1964__
((خروشچف ))از رهبری شوروی عزل می گردد.
__1965__
نظامیان آمریکا به ویتنام اعزام می شوند.
__1968 __
دولت چکسلواکی در جریان «بهار پراگ» سعی در رهایی از کمونیزم دارد. نیروهای «پیمان ورشو» به چکسلواکی حمله می کنند.
__1971__
ریچارد نیکسون جمهور آمریکا در جستجوی رابطه بهتر با ((چین)) کمونیست است. او در سال بعد مائوتسه تونگ را در ((پکن ))ملاقات می کند.
__1972__
پیمان سالت (مذاکرات محدودیت سلاحهای استراژیک) منتچ به توافقنامه نظامی بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی می گردد. نظامیان آمریکا، ((ویتنام)) را ترک می گویند.
__1975__
کمونیستها قدرت را در ویتنام، ((لائوس)) و ((کامبوج)) دردست گرفتند.
__1979__
سربازان شوروی وارد ((افغانستان)) شدند تا دولت کمونیست رو به زوال را تقویت نمایند.
__1980__
جنبش همبستگی در ((لهستان)) به رهبری لخ والسا به حکومت کمونیستی به رقابت می پردازد.
__1983__
مرحله جدیدی از مسابقه ((تسلیحات هسته ای ))آغاز می گردد. ((موشکهای کروز ))در اروپا استقرار می یابند.
__1985__
میخائیل گورباچف رهبر اتحاد جماهیر شوروی می شود. سیاستهای او نهایتا به پایان جنگ سرد کمک می نماید.
گرچه اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده در جنگ جهانی دوم در کنار یکدیگر می جنگیدند، اما سیستم سیاسی آنها کاملا مخالف یکدیگر بود. اتحاد جماهیر شوروی دولتی با سیاستهای کمونیستی توسط دیکتاتور ((ژوزف استالین ))(1953 ـ 1879) اداره می شد. میلیونها شهروند شوروی در ارودگاههای کار اجباری در وضع فجیعی زندانی بودند.
!کیف جاسوسی
ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی در طول جنگ سرد از عوامل سری برای جمع اوری اطلاعات درباره یکدیگر استفاده می کردند. این عوامل برای اجتناب از لو رفتن از وسایل طراحی شده ویژه ای نظیر ((دوربینهای مخفی))، ضبط صوتها، و دستگاههای فتوکپی بهره می بردند.
{picture file=img/daneshnameh_up//jang_sard2.jpg}
|
وسایل مخفی
مامورین سرویسهای اطلاعاتی آمریکا از این کیف دستیهای ویژه استفاده می کردند.
|
!دوره تصرف بعد از جنگ
پیروزیهای ارتش شوروی در جنگ جهانی دوم قدرت شوروی را به قلب اروپا منتقل ساخت. در مناطقی که ارتش آنها اشغال نموده بود، شوروی ها دولتهای کمونیستی ایجاد کردند که می توان از جمله لهستان، ((چکسلواکی))، ((مجارستان))، ((رومانی)) و ((بلغارستان)) را نام برد. سیستم کمونیستی توسط پلیس مخفی با استفاده از زندان، اردوگاههای کار اجباری، شکنجه و اعدام، به شدت اعمال می شد. حاکمان این کشورها به مردم خود خدمت نمی کردند بلکه به استالین خدمت می کردند.
!تقسیم آلمان
قدرتهای غربی، ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، و اتحاد جماهیر شوروی به یکدیگر پیوستند تا آلمان شکست خورده را اشغال نمایند. هر کشور منطقه جداگانه ای را تحت کنترل خود گرفت. ((برلین))، پایتحت آلمان، داخل منطقه شوروی قرار داشت اما چهار هم پیمان هر کدام قسمتی از شهر را کنترل می کردند. در سال 1948 ارتش شوروی قسمت غربی برلین را محاصره نمود. غرب نیز این عمل را با ساختن پل هوائی برلین و بردن سوخت و غذا برای برلین غربی پاسخ گفت. نهایتا در سال 1949 شوروی دست از محاصره برداشت و آلمان به دو بخش تقسیم شد که هر کدام دولت جداگانه ای داشت. ناحیه غربی تبدیل به آلمان غربی شد و منطقه شوروی تبدیل به آلمان شرقی کمونیست شد. شهر برلین بین شرق و غرب بصورت تقسیم شده باقی ماند.
!شورشها
مردمی که در کشورهای کمونیستی شرق اروپا زندگی می کردند از سختیهای بسیار رنج می بردند. در سال 1956 شورشهائی علیه قدرت شوروی در لهستان و مجارستان به وقوع پیوست. برای مدت کوتاهی مجارستانیها موفق به براندازی دولت ((کمونیست)) شدند. با این وجود تانکهای ارتش شوروی خیلی زود قیام را سرکوب نمودند، در شورش مجارستان حدود 2500 نفر کشته شدند.
!بحران موشکی کوبا
{picture file=img/daneshnameh_up//jang_sard3.jpg}
|
راهپیمائی اعتراض آمیز
تظاهر کنندگان علیه دخالت آمریکا در کوبا اعتراض نمودند .
|
جنگ سرد در سال 1962 م اوج گرفت . ایالات متحده متوجه شد که اتحاد جماهیر شوروی اقدام به مستقرسازی موشکهای هسته ای در کوبای کمونیست که توسط فیدل کاسترو رهبری می شد کرده است . ایالات متحده درخواست برچیدن موشکها را کرد . رهبر شوروی نیکیتا خروشچف وقتی که با محاصره اقتصادی آمریکا روبرو شد از تصمیم خود صرف نظر کرد و احتمال جنگ هسته ای از بین رفت .
!نیکتا خروشچف
علیرغم این وقایع بیرحمانه، در بلوک شوروی کم کم شرایط مساعد شد. در سال 1953 استالین در گذشت و در سال 1956 جانشین وی نیکتا خرشچف (1971ـ 1894) در محضر کنگره شوروی جنایات استالین را بر ملا ساخت. سیستم کمونیستی زیر نظر خروشجف کمتر ستمگری می نمود. میلیونها زندانی سیاسی از زندانها آزاد و ایراد بعضی سخنرانیهای مجاز شمرده شدند، سطح زندگی و ترقی نمود.
در سال 1961 شوروی ها دیوار برلین را ساختند که برلین شرقی را از برلین غربی جدا می نمود. این دیوار مانع فرار آلمانی هایی می شد که در جستجوی آزادی بیشتر و رفاه به غرب می گریختند. بین سالهای 1961 و 1989، 79 نفر در حالیکه سعی در عبور از روی دیوار داشتند، کشته شدند.
!«بهار پراک»
در سال 1968 دولت کمونیست ((چکسلواکی)) به رهبری آلکساندر دوبچک (93 ـ 1921) دست به اصلاحات تازه ای زد. این دوره به دوره «بهار پراگ» شهرت یافت و تنها چند ماه دوام یافت. اتحاد جماهیر شوروی یکبار دیگر تانکهای خود را در هم کوبیدن این حرکت اصلاحگر، اعزام داشت.
!بلوک شوروی
گرچه مخالفان شجاعی نظیر فیزیکدان هسته ای، آندری ساخاروف (89 ـ 1921) و نویسنده معروف، آلکساندر سولزنیتسین (متولد 1918) در دهه 1970 به رویاروئی با قدرت شوروی پرداختند اما در دهه 1980 بود که بلوک شرق شروع به از هم پاشیدن نمود. بوجودآمدن جنبش همبستگی در لهستان به رهبری لخ والسا (متولد 1942) اولین شکاف واقعی در قدرت شوروی بود. وقتیکه ((میخائیل گورباچف ))(متولد 1931) در سال 1985 رهبر شوروی شد دست به اصلاحات جدی زد که در نهایت همه این موارد، منتهی به از هم پاشی بلوک شرق در سال 1990 شدند.
!پرده آهنین
در پایان ((جنگ جهانی دوم))، اتحاد جماهیرشوروی، دولت کمونیست را در کشورهای شرق اروپا، لهستان، مجارستان، ((بلغارستان))، ((رومانی))، آلمان شرقی و چکسلواکی تاسیس نمود. دولتهای کمونیست هم چنین در ((یوگسلاوی)) و آلبانی به قدرت رسیدند. در چین، ((مائوتسه تونگ)) کمونیستها را بسوی پیروزی رهبری کرد. مرز بین اروپای غربی و شرق کمونیست معروف به «پرده آهنین» بود.
زیر نویس عکس
یک جدائی عظیم
این نقشه نشان دهنده گسترش بلوک کمونیست در سال 1950 م است.
{picture file=img/daneshnameh_up//jang_sard4.jpg}