منو
 صفحه های تصادفی
سرعت واکنش
دانشگاه مجازی
مختصات پارامتری
رسیدگی امام علی علیه السلام به یتیمان
بازار آزاد
بازگشت ذوالجنان به خیمه ها در کربلا
واژگان فیزیولوژی گیاهی
مارکس و اساس دین
ایزوستمون
شیمی عناصر واسطه
 کاربر Online
397 کاربر online

جریان ایدئولوژی در ایران

تازه کردن چاپ
(cached)

‏تفسیر ایدئولوژیک و غیر ایدئولوژیک دین، هر دو تابع جریان‏گسترده‏ترى هستند که بر ذهنیت وشنفکرى در ایران و یا فراتر از آن، درکشورهاى اسلامى و حتى در جهان سوم حضور دارد.

  • روشنفکرى درایران، از دهه بیست ‏به بعد، با حضور مارکسیسیم، بار ایدئولوژیک چپ‏ دارد. روشنفکرى دینى نیز که به دلایلى در دهه چهل به بعد، به صورت‏واقعیتى اجتماعى درآمد با تاثیر از این محیط، به تفسیر ایدئولوژیک دین ‏پرداخت.

از دهه شصت ‏به مرور، روشنفکر ایرانى در داخل و خارج ازکشور، به تخلیه بار ایدئولوژیک پرداخت و بعد از فروپاشى مارکسیسم،آخرین سنگرهاى ایدئولوژیک نیز که به نام ایدئولوژى علمى‏ شهرت ‏یافته بود، در هم ریخت و به دنبال آن، روشنفکرى دینى نیز به آنچه‏نزدیک به دو دهه، در باب دین ایدئولوژیک‏ پرداخته بود، پشت کرد.

به معناى مثبت، ایدئولوژى که تا قبل از دهه شصت در بین‏روشنفکران ایرانى حضورداشت، همان ایدئولوژى علمى‏ بود که مارکس ، آن را درحاشیه معناى دیگرى به کار مى‏برد که مذموم بود.

  • دکتر شریعتى با استفاده از موقعیت‏ ممتازى که این لفظ، بین روشنفکران داشت، آن را بیشتر در ابعاد ارزشى به کار برده و دربرابر جهان‏بینى قرار داد.

و در این تقابل، جهان‏بینى‏ به عنوان اصل، و ایدئولوژى‏ ،فرع بر آن شمرده شده و براین اساس، جهان‏بینى‏ توحیدى اسلام، زیر بنا، و ایدئولوژى‏اسلامى، روبناى آن معرفى شد.

این تقسیم‏بندى، موجب شد تا متفکرین مسلمانى که برمبناى حکمت‏ شیعى‏ مى‏اندیشیدند، دو لفظ جهان‏بینى‏ و ایدئولوژى‏ را مرادف با حکمت نظرى‏ و حکمت عملى‏ قرار دهند و مکتب‏ را که در تعابیر دکتر شریعتى، جامع «جهان‏بینى و ایدئولوژى‏» بود، شامل این دو بخش، و در معنایى، مرادف با فلسفه‏به معناى اعم‏ به کار ببرند.

  • حکمت نظرى، دانشهایى را شامل مى‏شود که به بحث از هستى‏هایى مى‏پردازند که‏با صرف نظر از اراده و اعتبار انسانى، موجوداند.
و به همین دلیل، مبداء و معادشناسى‏ و علوم طبیعى و ریاضى‏ و دانشهایى نظیر نفس شناسى‏ را شامل مى‏شود

  • و حکمت‏عملى، شامل دانشهایى است که با اراده و اعتبار انسان، موجود مى‏شوند، نظیر اخلاق‏ ، تدبیر منزل‏ و سیاست مدن‏. بدین ترتیب، جهان‏بینى، به بحث از هستى‏ها وایدئولوژى، به بحث از بایستى‏ها و شایستگى‏ها مى‏پرداخت.

  • شهید مطهرى در برخى از آثار اخیر خود، لفظ جهان‏بینى و ایدئولوژى را به همین‏معنا به کار مى‏برد و ذهنیت عمومى جامعه مذهبى و روشنفکرى نیز با این معنا مانوس‏بود.

ایدئولوژى‏ ، با مسیرى که شریعتى براى آن هموار کرد، در نهایت، معنائى نزدیک ویا مرادف با حکمت عملى‏ را پیدا کرد.

در پایان دهه چهل، هنگامى که کلمه «ایدئولوژى‏» به مجموعه واژگان ایرانى واردشد، دین در نزد متفکرین مسلمان، مشتمل بر عقاید، آگاهى‏ها و دانش‏هایى بود که کلمه‏ توحید در مرکز آن قرار مى‏گرفت و معاد ، نبوت‏ ، اخلاق‏ و شریعت‏ از فرعیات ولوازم دور ونزدیک آن به حساب مى‏آمدند.

منابع

1- ‏مطهرى ، جهان‏بینى اسلامى،صص 52 - 40
2- فصلنامه کتاب نقد شماره 3-2
3- پایگاههای اسلامی اینترنت ،نسخه 3


تعداد بازدید ها: 6871


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..